Kinh nghiệm chuyển từ TOEIC sang IELTS


Nhiều bạn gặp khó khăn lớn trong việc trót luyện tiếng Anh theo TOEIC khi muốn chuyển sang thi IELTS do có sự khác nhau về yêu cầu của hai loại bài thi này. TOEIC chỉ tập trung vào kỹ năng đọc hiểu và nghe hiểu ở mức độ giao tiếp, trong khi IELTS tập trung vào cả bốn kỹ năng tiếng Anh ở mức độ học thuật (ngôn ngữ của nhiều môn khoa học trong môi trường đại học và sau đại học).Thực tế, nhiều bạn tuy có được điểm thi TOEIC trên 800 nhưng không dễ dàng đạt được IELTS 6.0. Bài viết này chỉ mong gợi mở cho các bạn một vài lưu ý để có thể chuyển thành công từ TOEIC sang IELTS một cách hiệu quả nhất, tập trung vào các lưu ý trong luyện nói và luyện viết, những kỹ năng không đòi hỏi trong kỳ thi TOEIC nhưng lại là rất quan trọng trong kỳ thi IELTS, đặc biệt với học sinh châu Á.

Trước hết, về luyện nói, khác với nói tiếng Anh giao tiếp hàng ngày, người chấm thi nói IELTS chú ý nhiều đến cấu trúc phần nói (rõ ràng, đúng logic), fluency (đếm cả hesitation để trừ điểm), trọng âm từ (stress in words), trọng âm câu (intonation) và cách dùng cấu trúc câu phức tạp (chú ý nhiều vào cách dùng clauses của bạn: that clause, noun clause, adv clause, và adj clause). Tức là, bạn phải luyện cả cách nói lập luận ý rõ ràng, đúng logic, không sa đà (vì trong các phần thi nói của IELTS, thời gian là rất ngắn); và âm cơ bản của bạn phải rất chuẩn, đặc biệt là các âm cuối của từ (ending sounds). Để có được âm chuẩn, bạn nên dùng vài phần mềm để có thể luyện và nghe lại chính âm của mình-có một số phần mềm cho phép bạn làm điều này. Bởi vì, âm của bạn nghe khi bạn nói ra khác hẳn với âm của bạn nghe bởi người khác. Việc ghi lại và nghe lại âm của bạn sẽ giúp bạn chữa được lỗi phát âm, tránh trường hợp nhầm tưởng rằng âm đã đúng. Việc phát âm đúng, đặc biệt là âm cuối của từ, đến lượt nó sẽ giúp bạn có được khả năng nối âm một cách tự nhiên, không gượng ép như nhiều bạn vẫn cố nối âm trong câu trong khi âm cuối của từ trước đó được phát ra đúng cách.

Hơn nữa, để đạt được điểm cao trong thi nói IETLS, bạn nên luyện nói theo trọng âm của từ. Về điểm này, bạn nên theo 16 quy tắc trọng âm tiếng Anh để loại bỏ gần như toàn bộ lỗi trọng âm của bạn. Ví dụ, Quy tắc số 6: trọng âm của những động từ có hai âm tiết thường nằm ở âm tiết thứ hai (occur, produce, record, endure, ensure, agree, etc.) Tất nhiên, bạn phải hết sức kiên trì khi phát âm từng từ một theo đúng quy tắc dễ nhớ của nó. Chỉ sau một vài tuần luyện nói theo trọng âm của từ dựa trên các quy tắc này, bạn sẽ cảm thấy tiếng Anh của mình bản ngữ hơn, tự nhiên hơn và hay hơn nhiều.

Bên cạnh việc có cấu trúc tốt khi nói, có trọng âm từ tốt, bạn cũng cần luyện trọng âm câu. Việc luyện trọng âm câu là cả một vấn đề lớn vì ở đây không chỉ là vấn đề của từ trong câu mà còn là ý của cả câu nữa. Cách nói bóng gió (dramatically hoặc sarcastically) thường có trọng âm của câu khác hẳn so với cách nói nghĩa đen thông thường. Nhiều khi, trong tiếng Anh, việc đặt trọng âm câu sai sẽ khiến người nghe hiểu sai ý của người nói một cách không chủ ý. Tuy vậy, thông thường, để có trọng âm câu chuẩn (intonation) trong cách nói thông thường (không bóng gió, không mỉa mai, châm biếm), bạn nên nghe nhiều và bắt chước. Kinh nghiệm cho thấy, trong cách nói thông thường, trọng âm của câu khẳng định tập trung vào chủ ngữ và động từ (tương tự như vậy trong các clauses có trong câu nói đó); còn trọng âm của câu phủ định thường nhấn mạnh hơn vào chủ ngữ và ý phủ định của câu nói. Ví dụ: I can do it và ngược lại ở câu I can’t do it. Nghe nhiều và bắt chước đúng ngữ điệu là cách bạn luyện ở phần intonation này. Nguyên tắc cơ bản nhất là nhấn mạnh vào ý chính và thành phần chính của câu.

Trong thi nói IELTS, người chấm thường để ý khả năng fluency của người thi. Tốt nhất, bạn đừng nói quá nhanh theo kiểu nói của tiếng Việt. Vì nói quá nhanh sẽ mất khả năng kiểm soát âm và cấu trúc của bạn. Bạn nói đều, đúng trọng âm và còn để vừa nghĩ vừa nói. Thông thường,do không có thời gian chuẩn bị, nhiều bạn gặp ngắc ngứ vì vừa phải nghĩ vừa phải nói. Mẹo tránh ngắc ngứ trong phần thi nói này là khả năng dùng một cách linh hoạt các từ nối, từ thêm vào chỗ trống mà không ảnh hưởng đến nghĩa của câu. Ví dụ: When it comes to the question of how well the tourism sector of Vietnam do to attract foreign visitors, the answers usually turn to the capability of, you know/as you may notice/etc., the local travel agencies and the attraction of the destinations chosen. Trong câu nói trên, người nói đã thêm phần bôi đậm để nghĩ tiếp xem mình nên nói cái gì mà vẫn tránh được việc bị trừ điểm do lỗi ngắc ngứ. Bên cạnh đó, người nói ở câu ví dụ trên dùng cấu trúc phức tạp, tỏ ra chuyên nghiệp hơn, cũng sẽ được điểm cao hơn. Kinh nghiệm là, dùng càng nhiều liên từ hợp lý, dùng càng nhiều cấu trúc phức tạp, ví dụ: dùng nhiều clauses (adv clause, adj clause, that clause, noun clause) sẽ dễ dàng được điểm cao trong bài nói. Bởi, nhiều khi, việc dùng các cấu trúc phức tạp này cho thấy khả năng sử dụng ngôn ngữ chuẩn xác của bạn, bên cạnh trọng âm tốt, ngữ điệu tốt.

Thứ hai, viết trong bài thi IELTS, theo các chuyên gia Anh ngữ, là cả một trở ngại lớn đối với hầu hết người học là người châu Á, không chỉ riêng với người Việt do đòi hỏi cao về mặt từ vựng, cấu trúc viết và nền tảng kiến thức nói chung. Thi viết trong IELTS, như đã biết, gồm có hai phần chính, Task 1 và Task 2. Task 1 là tương đối dễ ở khía cạnh ngôn ngữ, nhưng lại khó ở khả năng hiểu nội dung mang tính khoa học được gợi ra từ đề bài, mà chủ yếu là số liệu thống kê, bảng biểu, đồ thị đủ loại. Để có được khả năng hiểu nội dung cần mô tả cho Task 1, bạn nên đọc nhiều bài viết mẫu Task 1 để mở rộng khả năng của mình trong lĩnh vực này. Điều lưu ý nữa là bạn nên viết nhiều để sử dụng thành thạo các động từ thể hiện tăng, giảm của các chỉ tiêu thống kê cần miêu tả; sử dụng linh hoạt các trạng từ đi kèm với các động từ đó, tránh trùng lặp, thể hiện sự phong phú trong cách sử dụng ngôn ngữ của bạn; và cũng không kém phần quan trọng là khả năng sử dụng đúng các giới từ đi kèm với các động từ, danh từ chỉ sự tăng giảm của các chỉ tiêu thống kê bạn miêu tả trong Task 1 này. Nhìn chung, Task 1 không quá khó cho người Việt do không yêu cầu quá nhiều về cấu trúc bài viết.

Đối với Task 2 trong thi viết IELTS lại là cả một vấn đề lớn đối với người Việt do nhiều nguyên nhân. Các khó khăn thường đến với người viết do cấu trúc viết phức tạp, cách hành văn khác so với cách viết trong ngôn ngữ mẹ đẻ, nhiều yêu cầu về mẫu bài viết khác nhau và chủ đề yêu cầu viết thường là tương đối rộng. Để viết hiệu quả cho Task 2, điều bạn cần là luyện viết thật nhiều theo nhiều dạng bài viết khác nhau: thường có thể là bài viết so sánh, bài viết về quan điểm hoặc một bài viết tranh luận về một luận điểm nào đó. Như vậy, trước hết, bạn phải quen thuộc với cấu trúc của mỗi bài viết. Để quen, cách duy nhất bạn nên theo là viết thật nhiều, từ viết từng phần của bài viết đến viết cả bài trong một khoảng thời gian nhất định. Kinh nghiệm luyện viết cho thấy, không nên dành quá nhiều thời gian cho một bài viết khi bạn luyện, tránh tạo nên thói quen viết dài trong khi thi thật. Trong Task 2, logic bài viết là rất quan trọng. Điều này được thể hiện ngay ở câu chủ đề của bài viết (thesis statement). Nếu bài viết có câu chủ đề tốt, logic của bài viết sẽ khó bị đảo lộn và người đọc sẽ dễ dàng theo dõi phần viết của bạn. Chỉ riêng điều này, bạn đã được người chấm đánh giá cao về mặt cấu trúc rồi. Trong luyện viết, bạn nên luyện viết từng phần một trước khi bạn viết cả bài luận. Điều vẫn được các chuyên gia dạy viết khuyên làm là bạn luyện viết mở bài (Introduction) và kết luận (Conclusion) trước. Sau khi thành thạo cách viết introduction và conclusion rồi, bạn mới chuyển sang luyện viết một trong các ý chính của bài viết cần đề cập dưới dạng một đoạn văn. Lưu ý duy nhất khi viết đoạn văn là câu ý chính của đoạn phải được thể hiện rõ ngay từ đầu. Trong Anh ngữ, người viết và người đọc thường theo lối tư duy diễn dịch, tức là viết mô tả, phân tích từ ý chính cho trước. Điều này khác nhiều so với phần đa người Việt viết theo lối quy nạp-viết nội dung trước khi đi đến ý chính. Lưu ý lớn là, nếu viết theo kiểu quy nạp, bạn sẽ bị đánh giá rất thấp trong khả năng viết Task 2.

Một điểm lưu ý nữa là bạn nên luyện để có được vốn từ vựng đồng nghĩa phong phú, để tránh lỗi trùng lặp từ vựng trong bài viết. Cách tốt nhất để bạn luyện hiệu quả ở điểm này là luôn có một từ điển từ đồng nghĩa (Oxford) khi bạn viết. Cùng với quá trình luyện viết, bạn sẽ nhớ và sử dụng thành thạo vốn từ vựng này. Ngoài ra, theo kinh nghiệm học viết trong IELTS, TOEFL, SAT, và GMAT, bạn nên nhờ một người bản ngữ sửa bài viết cho bạn. Thực tế, cách hành văn của người bản ngữ, như đã nói ở trên, là khác hẳn so với cách của người Việt. Do vậy, bài viết của bạn không chỉ dừng lại ở việc viết ý nghĩ của người Việt bằng Anh ngữ, mà là viết theo cách nghĩ của người bản ngữ. Về điểm này, bạn nên đọc cuốn: American Ways of Thinking (google.com) để hiểu rõ hơn, nhằm củng cố khả năng viết của bạn. Cuối cùng, trong quá trình luyện viết, bên cạnh việc có cấu trúc dạng bài viết chuẩn, câu chủ đề chính xác và hay, các ý chính viết rõ và được chứng minh tốt, kết luận phù hợp với mở bài, các lưu ý về trích dẫn cũng cần được bạn ghi nhớ, sao cho cách sử dụng của bạn phải chuẩn xác với cách của người sử dụng Anh ngữ dùng. Có như vậy, bài viết của bạn mới có thể được đánh giá cao bởi các chuyên gia chấm viết.

Tóm lại, hai kỹ năng không có trong bài thi TOEIC mà lại có ở bài thi IELTS, nếu không tính đến mức độ phức tạp hơn của bài nghe và bài đọc của bài thi IELTS so với bài thi TOEIC về tính học thuật của nó, là hai kỹ năng khó đối với đại đa số người Việt. Việc luyện tập kiên trì đối với hai kỹ năng này sẽ giúp các bạn đã thi TOEIC chuyển sang thi IELTS một cách hiệu quả cao. Chúc các bạn thành công trong chặng đường học tập của mình.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s